Historia TMHiZK

            Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Kóz powstało jako kontynuacja Koła Przyjaciół Muzeum w Bielsku-Białej, a następnie Koła Historyków założonych prze grupę koziańskiej młodzieży pod opieką Adolfa Zubera w latach 60-tych XX w. Oni jako pierwsi systematycznie zbierali eksponaty muzealne, etnograficzne i materiały historyczne stanowiące dziś eksponaty Izby Historycznej. Opracowywaniem i dokumentowaniem fotograficznym zajmował się opiekun : Adolf Zuber ? wynikiem czego powstała wartościowa fonoteka.  

             Dodatkowym impulsem powstania Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Kóz było utworzenie w 1992 roku ?Izby Historycznej imienia Adolfa Zubera? przy Gminnej Bibliotece Publicznej w Kozach. Spotkanie założycielskie Towarzystwa, na którym obecnie były 22 osoby, miało miejsce 19 lutego 1993 roku .Po sądowej rejestracji Towarzystwa zwołano pierwsze wolne zebranie 11 czerwca 1993 roku. Do TMHiZK członkostwo zadeklarowało wówczas 36 osób. Po dokonaniu rejestracji rozpoczęto działalność statutową.

            Członkowie Towarzystwa bezinteresownie i z potrzeby serca oraz kosztem czasu wolnego starają się przez te lata dokumentować i chronić od zapomnienia naszą chrześcijańska tradycję i zwyczaje. Chronić zabytki i relikty naszej przeszłości poprzez zwracanie uwagi odpowiednich władz i instytucji na działanie na miarę swych skromnych możliwości.

            Staramy się też włączać w procesy wychowawcze oraz profilaktykę zapobiegania uzależnieniom poprzez rozwijanie zainteresowań historią naszych przodków, zwyczajami ludowymi oraz budzenie wrażliwości na dziedzictwo kulturowe i tożsamość narodową.

            W uchwalonym statucie określono główne cele i działania :

1. Ochrona pamiątek przeszłości i zwyczajów dotyczących wsi Kozy.

2. Prowadzenie prac zmierzających do poznania historii i kultury ?Małej Ojczyzny? oraz ich dokumentowania.

3. Rozbudzanie wrażliwości i poczucia lokalnego patriotyzmu.

 


 

            Prezesami Zarządu Towarzystwa w poszczególnych dwuletnich kadencjach byli:

1993 -1995 I kadencja Kazimiera Sołczykiewicz

1995 ? 1997 II kadencja Marian Honkisz

1997 ? 1999 III kadencja Jan Oczko

1999 ? 2001 IV kadencja Stanisław Zuber

2001 ? 2003 V kadencja Marian Honkisz

2003 ? 2005 VI kadencja Jan Oczko

2005-2007 VII kadencja Jan Oczko

2007-2009 VIII kadencja Miłosz Zelek

2009-2011 IX kadencja Miłosz Zelek

2011-2013 X kadencja Jan Oczko

 

Wydawnictwa i inne publikacje

Wydawnicza działalność możliwa była dzięki zaangażowaniu członków T-wa i ofiarności sponsorów. Wydano drukiem następujące pozycje:

 

  1. Seria widokówek o tematyce koziańskiej; Stanisław Zuber i Marian Honkisz
  2. Plan Gminy Kozy Marian Honkisz
  3. Foldery wystaw;  K. Sołczykiewicz, ST. Zuber, J. Oczko, M. Duźniak, M. Małecki, M. Honkisz.
  4. ?Od wapiennika do Monte Cassino?; Kozy 1998 Andrzej Blachura
  5. ?Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej Oddział w Kozach 1917-1959" W. Skoczylas
  6. ?Harcerze Hrobaczej Łąki. Drużyny harcerskie w Kozach w latach 1933-1959?; A Blachura
  7. ?Żywot św. Barbary. Historia kapliczki świętej przy ul. Wapiennej?; A. Blachura
  8. Zeszyty Społeczno-Historyczne Gminy Kozy (od 2007 roku).

 

Inne publikacje. Członkowie Towarzystwa publikowali swoje artykuły na łamach gazety parafialnej ?Wiara Nadzieja Miłość?, gdzie pracę redaktora, reportera i sekretarza wykonuje M. Honkisz, redaktora i korektora J. Wolnicki, Kalendarza Beskidzkiego ? W.Skoczylas, J. Wolnicki, S. Zuber. Członkowie Towarzystwa wnieśli duży udział w opracowanie 600-stronnicowej ksiązki pt. ? Z dziejów parafii świętych Szymona i Judy w Kozach? pod redakcją kozianina Ks. Prof. Dr. Hab. Tadeusza Borutki, wydanej w 1998 roku. W skład zespołu redakcyjnego wchodzili między innymi: M. Knycz, T. Rychlik,  W Skoczylas, K Sołczynkiewicz-Kowalska, J. Witkowski i J. Wolnicki. W 2003 roku została wydana książka pt. ?Słownik gwary używanej w Kozach? autorstwa W. Skoczylasa.

         Jednostkowe opracowania o wydruku z komputera: M. Knycz: ?Strój koziański? -1994 r. (16 str.) W. Skoczylas: ?Zarys parafii i kościoła w Kozach? ? 1994 r.  (8 str.), ?Aleksander Kunicki ps. Rayski 1898-1986? - 1997 r. (12 str.) G. Hałat: ?Kozianie z Tablicy pamięci. Adam Nawrocki 1921-1941? -1998 r. (3 karty), ?Kozianie na przymusowych robotach III Rzeszy? (19 Kart), ?Kozianie z Tablicy pamięci: Maria Stwora (1899-1942)? (4 karty).

 

 Jednym z ważnych działań Towarzystwa było organizowanie połączonych z prezentacją następujących wystaw:

         1993 rok ? ?Odsiecz wiedeńska 1683 roku?. Wystawa numizmatyczna ze zbiorów Stanisława Wróblewskiego z okazji 310 rocznicy wiktorii wiedeńskiej.

- Malarstwo Rodzime. Wystawa dorobku siedmiu plastyków.

- ?Malarstwo Stanisława Oczki? ? zorganizowana przez J. Oczko

- Wystawa opłatków z wytwórni państwa Cieślików.

         1994 rok ? ?Papież Jan Paweł II na medalach? ze  zbiorów Stanisława Wróblewskiego.

- ?Historia kościoła w Kozach?. Wystawa na 70-lecie konsekracji kościoła (duży wkład w przygotowanie wystawy wnieśli członkowie Towarzystwa: Tomasz Rychlik, Władysław Skoczylas, Kazimiera Sołczykiewicz oraz Stanisław Zuber).

         1995 rok ? ?Kozianie ? ofiary mordu katyńskiego? przygotowana przez: M. Knycza, G. Hałata, J. Wolnickiego.

- ?Afrykańskie trofea? ze zbiorów emeryt. kpt żeglugi wielkiej St. Zubera.

         1998 rok ? ?Koziańscy harcerze?. Wystawa fotograficzna z inicjatywy Andrzeja Blachury.

- ?Monety 1765 ? 1939 i odznaki Wojska Polskiego 1921 ? 1939? ze zbiorów Stanisława Wróblewskiego

         1999 rok ? ?Paris la defense?. Wystawa fotograficzna Jerzego Sochackiego.

         2001 rok ? ?100-lecie kościoła w Kozach?. Wystawa fotograficzna ? przygotowali: Stanisław Zuber, Jan Oczko, Andrzej Blachura, Jan Wolnicki, Marian Honkisz.

- ? Krzyże i kapliczki przydrożne?. Wystawa fotografii Stanisława Zubera.

 

 PRELEKCJE I SPOTKANIA

          Działalność Towarzystwa wypełniło wiele działań popularyzujących i wzbogacających znajomość historii i kultury Kóz. Organizowano wycieczki i wyjazdy, w czasie których kontaktowano się z placówkami i instytucjami o podobnym charakterze działalności. Współuczestnictwo w konkursach dotyczących ?Małej Ojczyzny?, na przykład ?Kozy w obiektywie?. Członkowie Towarzystwa od 10 lat uczestniczą w tradycyjnym sylwestrowym spotkaniu na szczycie Hrobaczej Łąki. Organizowane coroczne spotkania kolędowo ? opłatkowe.

         1993 rok ? Spotkanie z siostrą śp. ks. Karola Kochaja ? zorganizowali Bogumiła i Mieczysław Knyczowie.

- Wyjazd do Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie.

- Prelekcje wygłoszone przez Władysława Zubera:

a) Ziemia Święta     b) Afryka Północna      c) Turcja

- Wyjazd do Makowa Podhalańskiego w celu zwiedzena Izby Regionalnej T.P.Z.M.

1994 rok ? Prelekcja Stanisława Zubera pt. ?Brazylia? ? wieczór wspomnień patriotycznych.

1995 rok ? Wieczornica poświęcona ofiarom Katania, zorganizowana z inicjatywy Mieczysława Knycza, z udziałem Grzegorza Hałata.

1996 rok ? Spotkanie z ks. Prałatem Józefem Sanakiem na temat ?Pontyfikatu Ojca Św. Jana Pawła II? z inicjatywy Bogumiły i Mieczysława Knyczów ? udział przedst. T-wa w Sejmiku Regionalnych T-w Społecznych w Żywcu.

1998 rok ? Prelekcja poświęcona pamięci ks. Prałata Andrzeja Knycza, rodem z Kóz ? proboszcza w Oświęcimiu (w 1898r. sprowadził do miasta Zakon Salezjanów), zorganizowana przez Mieczysława i Bogumiłę Knyczów.

? Spotkanie z Emilią Nycz, córką mistrza murarskiego ? Antoniego Hankusa (współbudowniczego kolejki linowej na Kasprowy Wierch), zorganizowane z inicjatywy Mieczysława Knycza.

- Spotkanie z Franciszkiem Prochownikiem, wysokiej klasy specjalistą odnawiania wielu kościołów, a także wielu obiektów, zorganizowane z inicjatywy M. Knycza.

- Wyjazd na spotkanie w Muzeum im. A. Kłosińskiego w Kętach.

- Udział przedstawiciela Towarzystwa w Sejmiku Regionalnych Towarzystw Społecznych w Skoczowie.

1999 rok ? Wyjazdowe spotkanie w Izbie Historycznej im. Ks. Zygmunta Bubaka w Bestwinie na zaproszenie Walerii Owczarz.

- Udział w Bestwinie przedstawiciela Towarzystwa w uroczystości murowania tablicy pamiątkowej z okazji 80-rocznicy przybycia z Francji do Polski gen. J. Hallera.

- Spotkanie z grupą muzyków Józefa Nikla ?Nikielband?.

- Udział w wystawie etnograficznej w Dankowicach.

2000 rok ? Udział w wystawie w Dankowicach delegacji członków Towarzystwa.

- Wspólny wyjazd z pracownikami Urzędu Gminy, Rady i Domu Kultury do Dankowic.

- Spotkanie ?Wspomnienia z podróży śladami Adama Mickiewicza? w 200-tną rocznicę urodzin poety, wspominał St. Zuber.

2001 rok ? Spotkanie opłatkowe wspólnie z pracownikami Biblioteki połączone z kolędowaniem.

- Ufundowanie nagród i udział w komisji konkursowej ?Kozy w fotografii na przełomie wieków?.

- Udział w wystawie malarstwa Barbary Adamiec i inauguracji ?Galerii na antresoli? Edwarda Świerkota.

- Przeprowadzenie konkursu ?Wiedzy o Kozach? i zorganizowanie prezentacji Towarzystwa w trakcie ?II Koziańskiej Niedzieli Trzeźwości?. M. Zelek, A. Blachura, S. Zuber, M. Honkisz.

- Zorganizowanie i prowadzenie uroczystości poświęcenia Kapliczki i kopii figury św. Barbary na ul. Wapiennej.

- Udział w wernisażu wystawy malarstwa Urszuli Dembskiej i prezentacji poezji Stanisława Kineckiego zorganizowanych przez Dom Kultury w Kozach.

- Zorganizowanie uroczystości otwarcia siedziby Towarzystwa w budynku Pałacu połączone z wystawą ?Krzyże i Kapliczki Przydrożne? z okazji jubileuszu 100-lecia poświęcenia kościoła w Kozach.

2002 rok ? Udział w wieczornicy ?Moja Ojczyzna? przygotowanej z okazji Święta Niepodległości.

- Udział w wystawie ?100 rocznica poświęcenia kościoła parafialnego? zorganizowany przez Marka Małeckiego i Dom Kultury oraz Galerię ?Na atreresoli? Edwarda Świerkota.

- Ufundowanie nagród i udział w rozstrzygnięciu konkursu ?Kościół pod wezwaniem św. Szymona i Judy Tadeusza w Kozach w 100-lecie swego istnienia?.

- Udział w wystawie malarstwa i rzeźby Mieczysława Grenia w Domu Kultury w Kozach.

- Ufundowanie nagród, udział w rozstrzygnięciu konkursu i wręczeniu nagród za prace uczniowskie na temat ?Przewodnik po Kozach?.

- Udział w uroczystościach ?I rocznicy beatyfikacji ks. Biskupa Bilczewskiego? na rynku w Wilamowicach połączony z dokumentacją fotograficzną uroczystości i występującego zespołu folklorystycznego ?Wilamowianie?.

- Dokumentacja fotograficzna budowy i udział w uroczystości poświęcenia Krzyża Trzeciego Tysiąclecia na Hrobaczej Łące. Marian Honkisz, Stanisław Zuber.

- Uczestnictwo w wieczornicy z okazji 10-lecia Izby Historycznej w Kozach.

2003 rok ? Udział w spotkaniu opłatkowo kolędowym Pracowników Biblioteki i TMHiZK.

- Udział w prezentacji ?Słownika gwary używanej w Kozach? Władysława Skoczylasa.

- Zorganizowanie cyklu spotkań w szkołach z młodzieżą przez Miłosza Zelka, prezentacji slajdów kapitana żeglugi wielkiej Stanisława Zubera.

- Objęcie patronatu, ufundowanie nagród i udział w rozstrzygnięciu konkursu ?Moja mała Ojczyzna? pt. ?KOZY w latach 1939 ? 1945? zorganizowanego przez Danutę Zelek, Alinę Nowak, Marcina Laska, Miłosza Zelka.

- Udział w prezentacji wydawniczej ?KOZY DAWNIEJ - tradycje i zwyczaje? Jadwigi Malarz.

- Panie: Kazimiera Sołczykiewicz-Kowalska, Stefania Sztafińska, Katarzyna Kiszka, Jolanta Kućka, Krystyna Knycz; przeprowadzają lekcje muzealne w Izbie Historycznej i oprowadzają gości.

 

KONSERWACJE OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH

 Zespół członków Towarzystwa oraz pracowników GBP uczestniczy w utrzymaniu, zabezpieczaniu eksponatów Izby Historycznej w Kozach. Duży wkład w tym zakresie wniosły władze gminne oraz urząd Konserwatora Zabytków w Bielsku-Białej, w całości lub częściowo pokrywały koszty konserwacji.

Z poważnych konserwacji dokonanych staraniem Towarzystwa wyszczególnić należy:

1993 rok ? Drewniana rzeźba świętego Floriana pochodząca z XVII wieku, z byłej owczarni dworskiej (obecnie znajduje się w Izbie Historycznej).

1994 rok ? Nagrobek kier. szkoły Jana Włodygi z 1894 roku z sp. G. Hałata i J. Oczko, zak. w 1995r.

1995 rok ? Kamienny krzyż erekcyjny na cmentarzu z 1860 roku.

1996 rok ? Drewniane drzwi XVI-wiecznego kościoła w Kozach, rozebranego w 1900 roku (obecnie eksponat znajduje się w Izbie Historycznej).

1999 rok ? Drewniana rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z kapliczki dworskiej (obecnie eksponat znajduje się w Izbie Historycznej).

- Konserwacja i odnowienie haftu na zachowanym płacie sztandaru Stowarzyszenia Byłych Wojskowych w Kozach, staraniem Stanisława Zubera (obecnie eksponat znajduje się w Izbie Historycznej).

- Drewniana figurka Matki Boskiej z kapliczki w Bujakowie (obecnie figura znajduje się w Izbie Historycznej).

2001 rok ? Wykonanie i wstawienie repliki figury św. Barbary do kapliczki przy ul. Wapiennej (wraz z budową nowego ogrodzenia).

- Kamienny krzyż z 1885 roku, stojący u zbiegu ulic Przecznej i Modrzewiowej.

2002 rok- Kamienny krzyż z 1861 roku przy Placu ks. Karola Kochaja.

 

Szablon TMHiZK by Daniel Malarz & a4joomla